วิธีสืบสวน
เวลาผมเขียนอะไรเกี่ยวกับตัวเลขหรือข้อเท็จจริง คุณมีสิทธิรู้ว่าข้อมูลนั้นมาจากไหนและน่าเชื่อถือแค่ไหน นี่คือระบบที่ใช้
ระดับหลักฐาน (Evidence Tiers)
- T1 — เอกสารต้นฉบับ: กรมธรรม์ฉบับจริง ตารางอัตราเบี้ย (Thai Mortality Table) ประกาศ คปภ. รายงานงบการเงินบริษัท ถ้าผมอ้าง T1 หมายความว่าอ่านเอกสารนั้นด้วยตัวเองแล้ว
- T2 — ข้อมูลรวบรวม: สถิติ NHES VII สำนักงานสถิติแห่งชาติ งานวิจัยที่ผ่าน peer review ข้อมูลรวมที่มีแหล่งอ้างอิงชัดเจน
- T3 — ประสบการณ์ตรงหรือบอกเล่า: เคสที่เจอในการทำงาน ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญที่อ้างอิงได้ ผมระบุไว้เสมอเมื่อข้อมูลอยู่ระดับนี้
Source hygiene
ไม่อ้าง brochure เป็นหลักฐาน — brochure คือ marketing ไม่อ้าง "ตัวแทนบอกว่า" โดยไม่มี T1 หรือ T2 รองรับ ถ้าข้อมูลจาก T2 ขัดกับ T1 ให้ T1 ชนะเสมอ
การจัดการความไม่แน่นอน
ถ้าผมไม่แน่ใจ จะพูดตรงๆ ว่าไม่แน่ใจ ถ้าข้อมูลอาจล้าสมัยหลังจากบทความนี้ตีพิมพ์ จะระบุไว้ที่หัวบทความ ถ้ามีการแก้ไขข้อเท็จจริง จะบันทึกไว้ใน บันทึกการแก้ไข พร้อมวันที่และสิ่งที่เปลี่ยน
สิ่งที่ไม่ทำ
- ไม่แนะนำยา ขนาดยา หรือวิธีรักษาโรคเฉพาะ — นั่นคืองานแพทย์
- ไม่ให้คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีเฉพาะกรณี — นั่นคืองานทนายหรือ CPA
- ไม่แนะนำให้ซื้อหรือขายหุ้นหรือกองทุนเฉพาะ
- ไม่ใช้ตัวเลขสมมติเพื่อทำให้ดูน่าเชื่อ — ถ้าตัวเลขจาก T1 ไม่พอ จะบอกว่าหาไม่ได้